Arçelik Bulaşık Makinesi Yıkamıyor

"Yıkamıyor" şikâyeti aslında ne anlatıyor?

Bulaşık makinesi "yıkamıyor" şikâyetiyle gittiğimiz evlerde genellikle üç ayrı tabloyla karşılaşırız. Birincisinde makine hiç tepki vermez; tuşa basarsınız, ışık yanmaz. İkincisinde program başlar ama makine ya hiç su almaz ya da su alıp öylece bekler. Üçüncüsü ve en yaygın olanı ise şudur: makine çalışır, motor sesi gelir, program biter; fakat kapağı açtığınızda bulaşıklar kirli çıkar, tabaklarda yemek artıkları, bardaklarda yağ filmi kalır. Bu üç durum birbirinden farklı parçalara işaret eder; doğru teşhis, hangisiyle karşı karşıya olduğunuzu ayırt etmekle başlar.

Arçelik bulaşık makinelerinde işimizi kolaylaştıran bir ayrıntı var: birçok modelde su beslemesiyle ilgili bir sorun olduğunda panelde musluk (çeşme) simgesi yanar. Bu simgeyi görüyorsanız aranacak yer bellidir: musluk, giriş hortumu ve su yolu. Simge yanmıyor ama bulaşıklar kirli çıkıyorsa, sorun büyük ihtimalle suyun makine içinde dolaştırılmasındadır; yani filtre grubu, pervane kolları veya sirkülasyon pompası tarafında.

Servis çağırmadan önce güvenle yapabileceğiniz kontroller

Aşağıdaki kontroller alet gerektirmez ve doğru sırayla yapıldığında vakaların ciddi bir kısmını servise gerek kalmadan çözer. Su ile ilgili işlemlerden önce ara musluğu kapatın; makinenin içine elinizi sokacaksanız fişi mutlaka çekin.

1. Elektrik beslemesi: Fişin tam oturduğunu, sigortanın atmadığını kontrol edin. Panel hiç yanmıyorsa prizi başka bir cihazla deneyin; sorun bazen makinede değil, gevşemiş bir prizdedir.
2. Musluk ve su basıncı: Makinenin bağlı olduğu ara musluğun açık olduğundan emin olun. Binada su kesintisi ya da basınç düşüklüğü varsa makine programı bekletir.
3. Kapı kilidi: Kapıyı klik sesini duyana kadar bastırın. Kapı tam kilitlenmeden makine program başlatmaz; yıpranmış kilit tırnağı da aynı belirtiyi verir.
4. Filtre grubu: Alt sepeti çekin, tabandaki filtreyi saat yönünün tersine çevirip çıkarın. Arçelik makinelerin çoğunda filtre, iç içe geçen birkaç parçadan oluşur; hepsini ayırıp akan suda fırçayla yıkayın.
5. Pervane kolları: Alt ve üst pervane kollarını elle çevirin; takılmadan dönmeliler. Püskürtme deliklerinde pirinç tanesi, zeytin çekirdeği ya da kireç varsa kürdanla açın.
6. Deterjan kutusu: Program sonunda kapak açılmamışsa önüne uzun tepsi veya tencere kulpu gelip gelmediğine bakın. Tableti mutlaka kuru bölmeye koyun; nemli yüzeye yapışan tablet kutuda kalır.
7. Program seçimi: Kurumuş tencere kirleri için hızlı ve düşük sıcaklıklı programlar yetersizdir. Denemeyi yoğun ya da 50-70 derece aralığındaki bir programla yapın.

Bu adımların ardından boş makineyle bir deneme yıkaması çalıştırın. Şikâyet sürüyorsa artık parça seviyesinde bir arızadan söz ediyoruz demektir.

Su alma sorunları: musluk, giriş süzgeci ve su kesme emniyeti

Program başlıyor, tahliye pompası birkaç saniye çalışıyor ama ardından su alma sesi gelmiyorsa sırayla şunlara bakılır. İlk şüpheli musluk ve hortumdur. Ara musluklar yıllar içinde kireçlenir; kolu açık görünse bile su geçirmeyebilir. Hortumu musluktan söküp bir kovaya doğru açtığınızda su gür akmıyorsa sorun makinede değil tesisattadır.

İkinci nokta, hortumun musluğa bağlandığı uçtaki küçük süzgeçtir. Şebekeden gelen kum ve pas zamanla burayı tıkar; ince bir fırçayla temizlenmesi çoğu zaman yeterlidir. Üçüncü aday su giriş ventilidir (selenoid vana): elektrik verildiğinde açılıp suyu makineye bırakan bu parçanın bobini yanabilir ya da kireçten sıkışabilir. Teşhisi multimetre ölçümüyle konur, onarımı değil değişimi yapılır.

Son olarak Arçelik markasının birçok modelinde bulunan su kesme emniyet sistemine değinelim. Hortumda ya da makine tabanındaki tavada kaçak algılandığında bu sistem suyu tamamen keser; makine su almayı bırakır ve çoğu zaman sürekli tahliye yapar. Makinenin altından su sızıyorsa ya da hafifçe öne yatırdığınızda tabandan su boşalıyorsa emniyet devreye girmiş demektir. Kaçağın kaynağı bulunup giderilmeden makine normale dönmez; bu noktada kendiniz uğraşmayın.

Su alıyor ama yıkamıyor: sirkülasyon pompası ve pervane kolları

Sahada en sık karşılaştığımız tablo budur: makine su alıyor, program ilerliyor, ama su bulaşıklara püskürtülmüyor. Yıkamanın kalbi sirkülasyon pompasıdır; tabanda biriken suyu emer ve pervane kollarına basınçla gönderir. Bu pompa görev yapmazsa makine çalışıyor gibi görünür: su ısınır, süre sayar, fakat tabaklara tek damla çarpmaz. Program bittiğinde bulaşıkların neredeyse kuru ya da yalnızca buharlanmış olması bu arızanın tipik izidir.

Pompayı durduran nedenler çeşitlidir: pervanesine kırık cam veya kürdan sıkışması, uzun süre kullanılmayan makinede milin kireçten tutukluk yapması, motor sargısının yanması. Bazı yeni Arçelik serilerinde fırçasız (inverter) motorlar kullanılır; bu motorlar mekanik olarak dayanıklıdır ama sorun çıktığında arıza çoğu zaman motorun kendisinde değil, onu süren elektronik kart devresindedir. Her iki durumda da teşhis ölçüm gerektirir.

Pervane kolları da payını alır. Delikleri kireçle daraldığında su basıncı düşer ve yıkama zayıflar. Alt sepet temiz çıkarken üst sepet kirli kalıyorsa, üst pervaneye suyu taşıyan kanalın ya da bazı modellerde üst sepette bulunan ek püskürtücünün tıkalı olması güçlü bir ihtimaldir. Bu parçalar elle sökülüp sirke çözeltisinde bekletilerek açılabilir.

Rezistans, sıcaklık sensörü ve elektronik kart

Bulaşık makinesi soğuk suyla fiilen yıkayamaz; yağı çözen şey deterjanla birlikte 50-65 dereceye ısıtılmış sudur. Rezistans arızalandığında makine programı sorunsuz tamamlar ama bulaşıklar yağlı ve donuk çıkar, kurutma da zayıflar. Basit bir test: program bitiminde kapağı açın; içeriden buhar yükselmiyor ve tabaklar soğuksa ısıtma devresinden şüphelenin. Günümüz bulaşık makinelerinde ayrı bir borusal rezistans yerine genellikle sirkülasyon hattına entegre akış tipi ısıtıcı kullanılır; bu parça pompa grubuyla birlikte söküldüğü için değişimi biraz zahmetlidir ama teşhisi direnç ölçümüyle net biçimde konur.

Sıcaklık sensörü (NTC) yanlış değer okursa kart suyu hiç ısıtmayabilir ya da programı gereksiz uzatabilir. Elektronik kart tarafında ise röle veya triyak arızası, pompaya ya da ısıtıcıya hiç sinyal gitmemesine yol açar; makine tuşlara tepki verir ama komutları uygulamaz. Kart üzerinde ölçüm yapmak, lehim sökmek ya da parça değiştirmeyi denemek yüksek gerilim barındırır. Bu işlemleri kesinlikle kendiniz yapmayın; fişi çekilmiş makinede bile kondansatörler bir süre yük tutabilir.

Ne zaman mutlaka servise başvurmalısınız?

Şu belirtilerden herhangi biri varsa denemeyi bırakıp servis çağırmanızı öneririz: makine tabanında su birikiyor ve su kesme emniyeti devreye giriyorsa; program sırasında sigorta ya da kaçak akım rölesi atıyorsa; filtre ve pervane temizliğine rağmen bulaşıklar üst üste kirli çıkıyorsa; makineden yanık kokusu veya alışılmadık bir motor sesi geliyorsa. Bunların her biri kaçak, yalıtım ya da motor arızası gibi bekledikçe büyüyen sorunlara işaret eder. Özellikle elektrik kaçağı ihtimali olan bir cihazı çalıştırmaya devam etmek hem makineye hem size zarar verebilir.

Bu noktada bir konuyu açık yazalım: biz Arçelik markasının yetkili servisi değiliz; markadan bağımsız çalışan özel bir teknik servisiz. Cihazınız hâlâ garanti kapsamındaysa, garanti haklarınızın zarar görmemesi için önce üreticinin yetkili servisine başvurmanız gerekir. Garanti dışı cihazlarda ise ekibimiz yerinde inceleme yapar, arızayı ölçümle tespit eder ve işleme başlamadan önce şeffaf bir fiyat bildirir; onayınız olmadan parça değişimine gidilmez.

Aynı arızayı tekrar yaşamamak için bakım önerileri

Yıkama arızalarının önemli bir bölümü, düzenli birkaç dakikalık bakımla hiç yaşanmayabilir. Sahada gördüğümüz makinelerin çoğunda sorunun kökü aynıdır: yıllardır sökülmemiş bir filtre ve kireç bağlamış pervane delikleri.

• Filtreyi düzenli yıkayın: Yoğun kullanımda haftada bir, normalde iki haftada bir filtre grubunu akan suda fırçalayın.
• Kaba atıkları sıyırın, ama ön yıkama yapmayın: Kemik ve büyük artıklar filtreyi tıkar; öte yandan tabakları makineye koymadan pırıl pırıl yıkamak da gerekmez, deterjan bir miktar kirle daha verimli çalışır.
• İstiflemeye dikkat edin: Uzun saplı tencere ve tepsiler pervane dönüşünü ve deterjan kapağını engellemesin.
• Tuz ve parlatıcıyı eksik etmeyin: Su sertliği ayarı doğru yapılmış bir makinede kireç birikimi ciddi ölçüde yavaşlar.
• Ayda bir boş yıkama: Makine temizleyiciyle ya da bir kap sirkeyle yüksek sıcaklıklı program çalıştırın; yağ ve kireç sirkülasyon hattında birikmeden atılır.
• Hortum ve musluğu yılda bir gözden geçirin: Sertleşmiş, çatlamış hortumu bekletmeden değiştirin; uzun tatillere çıkarken ara musluğu kapatın.